شناسنامه فنی روغن موتور چیست؟ راهنمای خواندن API، ACEA، ILSAC و مشخصات روی قوطی

شناسنامه فنی روغن موتور فقط چند عدد و حروف روی قوطی نیست؛ مجموعه‌ای از مشخصات است که به شما می‌گوید یک روغن از نظر گرانروی، سطح عملکرد و الزامات فنی برای چه موتورهایی طراحی شده است. اگر روی قوطی عباراتی مثل SAE 5W-30، API SQ، ACEA C3 یا ILSAC GF-7A می‌بینید و نمی‌دانید هرکدام چه معنایی دارند، این راهنما به شما کمک می‌کند مشخصات روی قوطی روغن موتور را درست بخوانید، تفاوت استانداردها را بفهمید و قبل از خرید بررسی کنید که روغن موردنظر واقعاً با نیاز خودروی شما سازگار است یا نه.

شناسنامه فنی روغن موتور چیست؟

اگر یک قوطی روغن موتور را بردارید، احتمالاً با مجموعه‌ای از اعداد، حروف و اصطلاحات روبه‌رو می‌شوید؛ مثل:

  • SAE 5W-30
  • API SQ
  • ILSAC GF-7A
  • ACEA C3
  • MB 229.51
  • VW 504 00 / 507 00
  • BMW Longlife-04

در نگاه اول ممکن است همه این موارد شبیه هم به نظر برسند، اما هر کدام سؤال متفاوتی را پاسخ می‌دهند.

SAE درباره گرانروی روغن صحبت می‌کند.

API و ILSAC درباره سطح عملکرد و الزامات روغن اطلاعات می‌دهند.

ACEA مجموعه‌ای از الزامات عملکردی برای روغن‌های مورد استفاده در خودروهای مختلف، به‌خصوص بازار اروپا، تعریف می‌کند.

تأییدیه‌های خودروسازان یا OEM Approvals نشان می‌دهند که روغن برای یک Specification مشخص از یک خودروساز، الزامات مربوطه را برآورده کرده یا در چارچوب آن تأیید شده است.

بنابراین برای انتخاب روغن، نباید فقط یک عدد را ببینید.

روغن مناسب، روغنی نیست که فقط یک مشخصه خوب داشته باشد؛ باید مجموعه مشخصات آن با نیاز موتور و توصیه سازنده خودرو مطابقت داشته باشد.

API نیز تأکید می‌کند که مالک خودرو باید قبل از استفاده از جدول‌های دسته‌بندی، به دفترچه راهنمای خودرو مراجعه کند.
راهنمای خواندن شناسنامه فنی روغن موتور

روی قوطی روغن موتور دقیقاً چه چیزهایی را باید بخوانیم؟

برای خواندن مشخصات روغن، بهتر است اطلاعات را در چند گروه جدا کنیم:

اطلاعات روی روغن چه چیزی را مشخص می‌کند؟ اهمیت در انتخاب
SAE گرانروی روغن بسیار مهم
API سطح عملکرد API بسیار مهم در صورت توصیه سازنده
ACEA دسته‌بندی عملکردی ACEA بسیار مهم برای بسیاری از خودروهای اروپایی
ILSAC الزامات روغن موتور خودروهای سواری بنزینی، از جمله مصرف سوخت و حفاظت موتور مهم در خودروهای مشمول
OEM Approval تأییدیه یا مشخصات اختصاصی خودروساز بسیار مهم
JASO برخی الزامات تخصصی روانکارها بسته به خودرو
Viscosity @40°C / 100°C گرانروی اندازه‌گیری‌شده در دماهای مشخص اطلاعات فنی
HTHS رفتار گرانروی در شرایط دما و برش بالا در برخی انتخاب‌ها مهم
VI شاخص گرانروی مشخصه فنی
Pour Point نقطه ریزش اطلاعات فنی
Flash Point نقطه اشتعال اطلاعات فنی
Noack تبخیرپذیری روغن مشخصه فنی
TBN ظرفیت قلیایی روغن بیشتر در دیتاشیت فنی
تاریخ/Batch/Lot اطلاعات تولید و رهگیری برای اصالت و رهگیری مهم

نکته مهم: همه این اطلاعات لزوماً روی جلوی قوطی درج نمی‌شوند. بخشی ممکن است پشت بسته‌بندی، روی برچسب، در TDS/PDS محصول یا در اسناد رسمی تولیدکننده ارائه شوند.

قبل از هر چیز: فرق «گرانروی»، «استاندارد» و «تأییدیه» را بدانید

یکی از رایج‌ترین اشتباهات هنگام خرید روغن موتور این است که همه نوشته‌های روی قوطی را «استاندارد» تصور کنیم.

در حالی که مثلاً:

SAE 5W-30 یک طبقه‌بندی گرانروی است.

API SQ یک رده عملکردی API است.

ILSAC GF-7A یک Specification برای روغن موتور خودروهای سواری بنزینی است.

و:

MB 229.51 یا VW 504 00 / 507 00 یک Specification/Approval مرتبط با خودروساز است.

این تفاوت بسیار مهم است.

1. SAE روی روغن موتور یعنی چه؟

یکی از بزرگ‌ترین نوشته‌های روی بیشتر قوطی‌های روغن، چیزی شبیه این است:

SAE 5W-30

یا:

SAE 5W-40

SAE در اینجا به طبقه‌بندی گرانروی روغن اشاره دارد.

استاندارد فعلی SAE برای طبقه‌بندی گرانروی روغن موتور J300_202405 است که در مه ۲۰۲۴ بازبینی شده است. این استاندارد، گرانروی را از نظر رئولوژیکی طبقه‌بندی می‌کند و خودش سایر ویژگی‌های عملکردی روغن را تعیین نمی‌کند.

مثلاً 5W-30 را چطور بخوانیم؟

در:

5W-30

عدد و حرف سمت چپ:

5W

به رفتار روغن در شرایط دمای پایین مربوط است.

حرف W مخفف Winter است.

عدد سمت راست:

30

به کلاس گرانروی روغن در دمای بالاتر مربوط می‌شود.

اما یک اشتباه مهم:

5W-30 به معنی «کیفیت روغن» نیست.

ممکن است دو روغن هر دو 5W-30 باشند، اما از نظر API، ACEA، ILSAC و Approvalهای خودروساز کاملاً متفاوت باشند.

بنابراین:

SAE = گرانروی

نه «کیفیت کلی روغن».

2. API روی روغن موتور چیست؟

API مخفف American Petroleum Institute است و برای روغن موتور، سیستم دسته‌بندی و صدور مجوز کیفیت و عملکرد دارد.

برای روغن موتور خودروهای بنزینی، با کدهایی مانند:

API SP

یا در نسل جدید:

API SQ

مواجه می‌شویم.

برای بسیاری از روغن‌های دیزلی نیز دسته‌هایی مانند:

API CK-4

وجود دارد.

API در سیستم EOLCS خود برای روغن‌های دارای مجوز، علائم کیفی مشخصی مانند API Donut، API Starburst و API Shield تعریف کرده است.

API SQ چیست؟

این قسمت برای مقاله ما بسیار مهم است، چون اطلاعات قدیمی زیادی در اینترنت وجود دارد.

API SQ در مارس ۲۰۲۵ معرفی شد و نسل جدید رده عملکردی API برای روغن‌های موتور بنزینی است.

طبق راهنمای API، SQ برای مواردی مانند:

  • حفاظت در برابر LSPI
  • حفاظت بهتر از زنجیر تایم
  • کنترل رسوبات دمای بالا در پیستون و توربوشارژر
  • کنترل لجن و لاک
  • و سایر الزامات عملکردی

طراحی شده است.

بنابراین اگر در مقاله‌ای قدیمی دیدید:

«API SP جدیدترین استاندارد API است»

باید بدانید این اطلاعات دیگر به‌روز نیست.

در سال ۲۰۲۶، API SQ نسل جدیدتر از API SP است.

البته این به معنی آن نیست که هر خودرویی باید صرفاً به دنبال SQ باشد؛ توصیه سازنده خودرو همچنان تعیین‌کننده است.

3. API Donut چیست؟

ممکن است روی قوطی یک علامت دایره‌ای ببینید که داخل آن اطلاعاتی مثل:

API SERVICE SQ

و:

SAE 5W-30

نوشته شده باشد.

این همان API Service Symbol یا Donut است.

طبق راهنمای برندینگ API، در این علامت:

  • رده API در قسمت بالایی قرار می‌گیرد.
  • SAE در بخش مرکزی قرار می‌گیرد.
  • برخی طبقه‌بندی‌های اضافی مانند Resource Conserving نیز می‌توانند در بخش پایینی درج شوند.

نکته مهم برای خرید

صرف اینکه روی قوطی عبارت API نوشته شده، به‌تنهایی به معنی آن نیست که محصول دارای مجوز API است.

اگر محصول ادعای استفاده از API Quality Marks را دارد، باید شکل و استفاده از علامت مطابق الزامات API باشد. API برای استفاده از این علائم، سیستم Licensing و Monitoring دارد.

API حتی فهرست شرکت‌های دارای مجوز را منتشر می‌کند و این فهرست به‌صورت منظم به‌روزرسانی می‌شود.

راهنمای خواندن شناسنامه فنی روغن موتور

4. ILSAC چیست؟

ILSAC مخفف:

International Lubricant Specification Advisory Committee

است.

ILSAC به‌خصوص در زمینه روغن موتور خودروهای سواری بنزینی اهمیت دارد و Specificationهایی مانند:

GF-6A

GF-6B

و نسل جدید:

GF-7A

GF-7B

را می‌بینیم.

GF-7A و GF-7B چیستند؟

این قسمت را باید حتماً با اطلاعات جدید بخوانید.

API در راهنمای فعلی خود GF-7A و GF-7B را به‌عنوان استانداردهای جاری ILSAC معرفی می‌کند که در مارس ۲۰۲۵ معرفی شده‌اند.

تفاوت مهم:

GF-7A برای طیف گسترده‌ای از گریدهای SAE کاربرد دارد.

اما:

GF-7B فقط برای روغن با گرید SAE 0W-16 است.

بنابراین اگر روی قوطی روغن نوشته شده:

ILSAC GF-7B

باید انتظار داشته باشید که گرید SAE آن 0W-16 باشد.

5. API SQ و ILSAC GF-7A چه ارتباطی با هم دارند؟

این دو عبارت را ممکن است روی یک محصول ببینید:

API SQ

و:

ILSAC GF-7A

این اتفاق کاملاً منطقی است.

API توضیح می‌دهد که:

API SQ با Resource Conserving با ILSAC GF-7A مطابقت دارد و عملکرد API SQ را با الزامات مرتبط با مصرف سوخت، سیستم کنترل آلایندگی، پمپ‌پذیری دمای پایین و موارد دیگر ترکیب می‌کند.

پس:

API SQ و GF-7A دو اسم برای یک چیز نیستند.

دو Specification/طبقه‌بندی مرتبط هستند که ممکن است روی یک روغن واجد شرایط با هم دیده شوند.

6. ACEA چیست؟

ACEA مخفف:

European Automobile Manufacturers’ Association

است.

ACEA برای روغن موتور خودروهای مختلف، به‌خصوص در بازار اروپا، Oil Sequences تعریف می‌کند.

نسخه رسمی فعلی منتشرشده برای خودروهای سبک:

ACEA Oil Sequences 2023 – Light-duty engines

است. ACEA این مجموعه را برای پاسخ به پیشرفت موتور، الزامات عملکردی و الزامات مربوط به مصرف سوخت و آلایندگی منتشر کرده است.

در این مجموعه دسته‌هایی مانند:

  • A3/B4
  • A5/B5
  • A7/B7
  • C2
  • C3
  • C4
  • C5
  • C6
  • C7

وجود دارند.

7. معنی ACEA A/B و C چیست؟

به‌صورت ساده:

ACEA A/B

گروه‌هایی برای روغن‌های مورد استفاده در موتورهای بنزینی و دیزلی سبک هستند.

ACEA C

گروه‌هایی هستند که برای روغن‌های سازگار با موتورهای مجهز به سیستم‌های پس‌پالایش آلایندگی طراحی شده‌اند و الزامات مربوط به این سیستم‌ها را در نظر می‌گیرند.

اما نکته بسیار مهم:

ACEA یک رتبه‌بندی ساده از «بد» به «خوب» نیست.

یعنی:

C5 لزوماً بهتر از C3 نیست.

و:

C3 لزوماً بهتر از A3/B4 نیست.

هرکدام برای مجموعه‌ای از الزامات مشخص طراحی شده‌اند.

ACEA در نسخه ۲۰۲۳ حتی دسته C7-23 را برای روغن‌های 0W-16 معرفی کرده است.

بنابراین نباید ACEA را مثل یک جدول «هرچه عدد بالاتر، روغن بهتر» تفسیر کرد.

8. چرا ACEA C3 را نمی‌توان صرفاً «بهتر» از A3/B4 دانست؟

فرض کنید روی دو قوطی نوشته شده:

ACEA A3/B4

و:

ACEA C3

نمی‌توانیم بگوییم:

C3 چون C دارد، پس بهتر است.

چون این دو دسته الزامات متفاوتی دارند.

انتخاب صحیح به موتور، سیستم کنترل آلایندگی و Specification توصیه‌شده توسط خودروساز بستگی دارد.

این یکی از مهم‌ترین نکاتی است که باید هنگام خرید روغن در نظر بگیرید.

9. OEM Approval چیست؟

حالا به یکی از مهم‌ترین بخش‌های شناسنامه روغن می‌رسیم.

ممکن است روی قوطی ببینید:

MB-Approval 229.51

یا:

VW 504 00 / 507 00

یا:

BMW Longlife-04

یا Specificationهای دیگری از خودروسازان.

این موارد را نباید با API یا SAE یکی بدانیم.

خودروساز ممکن است علاوه بر استانداردهای عمومی صنعت، الزامات اختصاصی خود را برای روغن تعریف کند.

بنابراین ممکن است یک روغن:

SAE 5W-30 + API SQ

باشد، اما برای خودروی خاص شما Specification موردنیاز خودروساز را نداشته باشد.

و برعکس، ممکن است روغنی دارای یک Approval اختصاصی بسیار مهم برای خودروی موردنظر باشد.

نتیجه عملی

اگر دفترچه خودرو نوشته:

VW 504 00 / 507 00

نباید صرفاً بگویید:

«5W-30 است، پس مناسبه.»

باید بررسی کنید محصول واقعاً Specification موردنیاز را دارد.

10. Approval واقعی با «Suitable for» یکی نیست

این نکته برای خرید روغن بسیار مهم است.

روی بسته ممکن است عبارت‌هایی مثل:

  • Approved
  • Meets
  • Meets the requirements of
  • Recommended for
  • Suitable for

ببینید.

این عبارت‌ها الزاماً یک معنی ندارند.

مثلاً:

Approved by OEM

با:

Suitable for OEM specification

از نظر اعتبار ادعا یکسان نیست.

بنابراین برای یک روغن گران‌قیمت یا خودروی حساس، فقط به نوشته تبلیغاتی روی جلوی قوطی اکتفا نکنید.

PDS/TDS محصول و فهرست رسمی Approvalهای سازنده روغن را بررسی کنید.

11. PDS یا TDS روغن موتور چیست؟

اگر بخواهید واقعاً شناسنامه فنی روغن را بخوانید، فقط قوطی کافی نیست.

بسیاری از تولیدکنندگان برای محصولات خود سندی با عنوان:

Product Data Sheet (PDS)

یا:

Technical Data Sheet (TDS)

ارائه می‌کنند.

در این سند ممکن است اطلاعاتی مانند موارد زیر درج شود:

  • SAE Grade
  • Kinematic Viscosity @40°C
  • Kinematic Viscosity @100°C
  • Viscosity Index
  • HTHS
  • Pour Point
  • Flash Point
  • Density
  • Noack Volatility
  • TBN
  • API
  • ACEA
  • ILSAC
  • OEM Approvals

قرار گرفتن این اطلاعات در TDS به شما اجازه می‌دهد محصول را بسیار دقیق‌تر از روی ظاهر قوطی بررسی کنید.

شناسنامه فنی روغن

12. ویسکوزیته در 40 و 100 درجه چه فرقی با SAE دارد؟

ممکن است در TDS ببینید:

Kinematic Viscosity @40°C

و:

Kinematic Viscosity @100°C

این اعداد با عبارت روی قوطی مثل:

5W-30

یکی نیستند.

SAE J300، روغن را در قالب کلاس‌های گرانروی طبقه‌بندی می‌کند؛ اما TDS می‌تواند مقدار اندازه‌گیری‌شده گرانروی محصول را در دماهای مشخص نشان دهد.

پس:

SAE 5W-30 = کلاس گرانروی

اما:

10.5 cSt @100°C

مثلاً یک مقدار اندازه‌گیری‌شده برای آن محصول است.

13. HTHS چیست؟

HTHS مخفف:

High-Temperature High-Shear

است.

به زبان ساده، HTHS اطلاعاتی درباره رفتار گرانروی روغن در شرایط دمای بالا و نرخ برش بالا ارائه می‌دهد.

این پارامتر در برخی Specificationهای ACEA و OEM اهمیت زیادی دارد.

اما یک نکته مهم:

کاربر نباید صرفاً با دیدن HTHS بالاتر نتیجه بگیرد روغن بهتر است.

مقدار مناسب باید با Specification موردنیاز موتور هماهنگ باشد.

14. VI یا شاخص گرانروی چیست؟

Viscosity Index یا VI شاخصی برای بیان میزان تغییر گرانروی روغن با تغییر دماست.

به‌صورت ساده، روغنی که رفتار گرانروی آن با تغییر دما کمتر تغییر کند، شاخص گرانروی بالاتری دارد.

اما:

VI به‌تنهایی معیار انتخاب روغن نیست.

باز هم باید مجموعه Specificationها را بررسی کرد.

15. Pour Point چیست؟

Pour Point یا نقطه ریزش، یک ویژگی فنی مرتبط با رفتار روغن در دماهای پایین است.

این عدد ممکن است در TDS درج شود.

اما نباید آن را با SAE 5W یا 0W یکی بدانیم.

مثلاً:

0W

یک کلاس گرانروی SAE است.

در حالی که:

Pour Point

یک ویژگی آزمایشگاهی مشخص برای محصول است.

16. Noack چیست؟

Noack Volatility شاخصی برای سنجش تبخیرپذیری روغن تحت شرایط آزمون مشخص است.

در برخی محصولات، مقدار Noack در TDS ارائه می‌شود.

این عدد می‌تواند برای مقایسه فنی محصولات مفید باشد، اما باز هم:

Noack کمتر به‌تنهایی به معنی مناسب‌تر بودن روغن برای هر موتور نیست.

17. TBN چیست؟

Total Base Number یا TBN ظرفیت قلیایی روغن را در شرایط آزمون مشخص بیان می‌کند.

این پارامتر در بررسی‌های تخصصی روغن اهمیت دارد و در برخی دیتاشیت‌ها درج می‌شود.

اما برای کاربر عادی، TBN معمولاً اولین عددی نیست که باید هنگام خرید بررسی کند.

برای انتخاب روغن خودرو، Specification سازنده و الزامات موتور اهمیت بیشتری دارند.

18. JASO چیست؟

در برخی روغن‌ها ممکن است با استانداردهای JASO نیز مواجه شوید.

JASO برای کاربردهای مختلف روانکار، به‌خصوص در برخی کاربردهای موتورسیکلت و موتورهای خاص، Specificationهای اختصاصی دارد.

بنابراین اگر روغن برای موتورسیکلت است، نباید فقط API و SAE را بررسی کرد.

ممکن است Specification اختصاصی JASO برای آن موتور اهمیت بیشتری داشته باشد.

19. علامت API Starburst چیست؟

اگر روی روغن علامت ستاره‌ای‌شکل API را دیدید، آن را با API Donut اشتباه نگیرید.

طبق راهنمای فعلی برندینگ API، API Starburst برای روغن‌های دارای مجوز API که الزامات ILSAC GF-7A را برآورده می‌کنند استفاده می‌شود.

در نتیجه Starburst صرفاً یک لوگوی تزئینی نیست؛ بخشی از سیستم علائم کیفی API است.

20. API Shield چیست؟

API Shield نیز یکی از علائم API است.

طبق راهنمای API، Shield برای روغن‌های دارای مجوز API که الزامات ILSAC GF-7B را برآورده می‌کنند استفاده می‌شود و در وضعیت فعلی این علامت برای گرید 0W-16 تعریف شده است.

پس:

Starburst → GF-7A

Shield → GF-7B / 0W-16

در چارچوب فعلی API.

21. شناسنامه فنی روغن یک نمونه واقعی را چطور بخوانیم؟

فرض کنید روی یک قوطی این اطلاعات را ببینید:

SAE 5W-30

API SQ

ILSAC GF-7A

حالا اطلاعات را مرحله‌به‌مرحله بخوانیم.

SAE 5W-30

کلاس گرانروی روغن را مشخص می‌کند.

API SQ

نشان‌دهنده سطح عملکرد API برای روغن‌های موتور بنزینی در نسل فعلی است.

ILSAC GF-7A

نشان‌دهنده Specification مربوط به ILSAC برای روغن خودروهای سواری بنزینی است.

اما هنوز یک سؤال مهم باقی مانده:

آیا این روغن برای خودروی من مناسب است؟

جواب هنوز قطعی نیست.

چرا؟

چون باید این اطلاعات را با:

دفترچه خودرو + Specification موردنیاز سازنده + گرید SAE توصیه‌شده

مقایسه کنیم.

22. مثال دوم؛ چرا فقط 5W-30 کافی نیست؟

فرض کنید دو روغن داریم:

روغن A

  • SAE 5W-30
  • API SQ
  • ILSAC GF-7A

روغن B

  • SAE 5W-30
  • ACEA C3
  • OEM Approval مشخص

هر دو 5W-30 هستند.

اما این به معنی یکسان بودن آن‌ها نیست.

یکی ممکن است برای یک دسته از موتورهای بنزینی با الزامات ILSAC مناسب باشد و دیگری برای موتوری با Specification اروپایی و Approval خاص طراحی شده باشد.

بنابراین:

5W-30 فقط یک بخش از شناسنامه روغن است.

23. مهم‌ترین اشتباه: «هرچه استاندارد جدیدتر، بهتر»

این جمله را به خاطر بسپارید:

جدیدتر بودن یک Specification به‌تنهایی به معنی مناسب‌تر بودن آن برای هر موتور نیست.

API توضیح می‌دهد که برای روغن‌های بنزینی، دسته‌های جدیدتر API ویژگی‌های دسته‌های قبلی را در خود دارند و در موارد مشخص می‌توانند برای موتورهای قدیمی‌تر که دسته قبلی برایشان توصیه شده بود استفاده شوند؛ اما همچنان باید توصیه سازنده خودرو را بررسی کرد.

برای انتخاب واقعی، این ترتیب منطقی‌تر است:

توصیه خودروساز

↓

Specification / Approval موردنیاز

↓

SAE Grade

↓

API / ACEA / ILSAC و سایر الزامات

↓

اصالت و کیفیت محصول

↓

برند و قیمت

24. آیا API SQ از API SP بهتر است؟

از نظر نسل استاندارد، SQ جدیدتر از SP است.

API SQ در مارس ۲۰۲۵ معرفی شده و API SP نیز همچنان در سیستم API وجود دارد.

اما سؤال درست برای خرید این نیست:

«SQ بهتره یا SP؟»

سؤال درست این است:

«خودروی من چه Specificationای می‌خواهد و این روغن کدام الزامات را برآورده می‌کند؟»

این تفاوت نگاه، جلوی بسیاری از انتخاب‌های اشتباه را می‌گیرد.

25. آیا ACEA C3 از ACEA A3/B4 بهتر است؟

نه، لزوماً.

این دو دسته برای نیازهای متفاوتی تعریف شده‌اند.

ACEA خودش تأکید می‌کند که Oil Sequences برای پاسخ به نیازهای مختلف موتور، عملکرد، مصرف سوخت و الزامات آلایندگی توسعه پیدا می‌کنند.

پس نباید ACEA را مثل رتبه‌بندی:

C3 > A3/B4

در نظر گرفت.

26. اگر روی قوطی چند استاندارد نوشته شده باشد چه؟

این اتفاق کاملاً طبیعی است.

مثلاً یک روغن ممکن است داشته باشد:

  • SAE 5W-30
  • API SQ
  • ILSAC GF-7A
  • ACEA C3
  • MB-Approval …
  • VW …
  • BMW …

وجود چند Specification به این معنی نیست که همه آن‌ها دقیقاً یک چیز را می‌گویند.

هر کدام بخشی از الزامات عملکرد یا کاربرد محصول را مشخص می‌کنند.

در واقع، برای انتخاب روغن باید ببینید کدام‌یک از این مشخصات با نیاز خودروی شما منطبق است.

چطور در ۶ مرحله مشخصات روغن را بخوانیم

27. چطور در ۶ مرحله مشخصات روغن را بخوانیم؟

اگر در فروشگاه یا تعویض‌روغنی هستید، این روش سریع را استفاده کنید:

مرحله ۱: دفترچه خودرو را پیدا کنید

اول ببینید خودروساز چه روغنی را توصیه کرده است.

مرحله ۲: SAE را بررسی کنید

مثلاً:

  • 0W-20
  • 5W-30
  • 5W-40

مرحله ۳: Performance Specification را بررسی کنید

مثل:

  • API SQ

یا:

  • API SP

یا:

  • ILSAC GF-7A

مرحله ۴: ACEA را بررسی کنید

اگر خودرو یا Specification آن به ACEA مربوط است، دسته دقیق را تطبیق دهید.

مثلاً:

ACEA C3

نه اینکه فقط بگویید:

«ACEA دارد.»

مرحله ۵: Approval خودروساز را بررسی کنید

مثلاً اگر دفترچه Specification مشخصی از خودروساز خواسته، همان را پیدا کنید.

مرحله ۶: اصالت محصول را بررسی کنید

بعد از اینکه مطمئن شدید مشخصات فنی مناسب است، سراغ:

  • فروشنده معتبر
  • بسته‌بندی
  • کد رهگیری/Batch در صورت وجود
  • اطلاعات تولیدکننده
  • و امکان بررسی اصالت

بروید.

28. برای خرید روغن موتور در ایران، فقط به نوشته روی قوطی اعتماد نکنیم

بازار ایران یک مسئله اضافه هم دارد:

ریسک کالای تقلبی یا ادعای فنی نادرست.

به همین دلیل هنگام خرید روغن، بهتر است فقط به یک عبارت روی قوطی اکتفا نکنید.

اگر یک محصول ادعا می‌کند دارای API License است، امکان بررسی وضعیت مجوز در فهرست API وجود دارد. API می‌گوید Directory مربوط به Licenseeها برای کمک به مصرف‌کنندگان در انتخاب روغن‌های دارای علائم کیفی API است و این فهرست مرتب به‌روزرسانی می‌شود.

برای Approvalهای خودروساز نیز بهتر است اطلاعات محصول را با اسناد رسمی تولیدکننده روغن یا منابع رسمی مربوط به Approval تطبیق دهید.

29. شناسنامه فنی روغن را از کجا پیدا کنیم؟

سه منبع را از هم جدا کنید:

روی قوطی

برای اطلاعات سریع:

SAE / API / ACEA / ILSAC / Approval

سایت رسمی تولیدکننده

برای:

مشخصات محصول، Approvalها، کاربردها و اطلاعات رسمی

PDS یا TDS

برای اطلاعات فنی دقیق‌تر:

Viscosity @40°C / @100°C، VI، HTHS، Pour Point، Flash Point، Noack و…

اگر اختلافی بین یک فروشگاه اینترنتی و دیتاشیت رسمی محصول وجود داشت، منبع رسمی محصول اولویت دارد.

30. یک چک‌لیست سریع برای خواندن قوطی روغن موتور

قبل از خرید، این موارد را بررسی کنید:

  • SAE
  • API
  • ACEA
  • ILSAC
  • OEM Approval
  • نام دقیق محصول
  • نوع موتور/کاربرد
  • مشخصات فنی در TDS
  • اطلاعات تولید و Batch/Lot
  • اصالت محصول
  • توصیه دفترچه خودرو

و مهم‌تر از همه:

همه این اطلاعات را در کنار هم ببینید، نه جدا از هم.

اشتباهات رایج هنگام خواندن روغن موتور

اشتباه اول: 5W-30 یعنی روغن باکیفیت

خیر.

5W-30 فقط کلاس گرانروی است.

اشتباه دوم: API جدیدتر برای همه خودروها بهتر است

خیر.

باید توصیه سازنده خودرو بررسی شود.

اشتباه سوم: ACEA C3 از C2 بهتر است

خیر.

این‌ها Specificationهای متفاوت هستند.

اشتباه چهارم: هر روغن 5W-30 برای هر خودرویی مناسب است

خیر.

حتی دو روغن با گرید SAE یکسان می‌توانند Specificationهای کاملاً متفاوتی داشته باشند.

اشتباه پنجم: نوشته «Synthetic» کافی است

خیر.

Synthetic بودن به‌تنهایی مشخص نمی‌کند روغن برای موتور شما مناسب است.

اشتباه ششم: قیمت بالاتر یعنی روغن بهتر

نه الزاماً.

مناسب بودن Specification برای موتور مهم‌تر از قیمت یا شهرت برند است.

اشتباه هفتم: فقط به جلوی قوطی نگاه کنیم

اطلاعات مهم ممکن است پشت قوطی یا در PDS/TDS محصول وجود داشته باشد.

یک فرمول ساده برای انتخاب روغن

اگر بخواهیم تمام این مقاله را در یک فرمول خلاصه کنیم:

نیاز موتور ← Specification خودروساز ← SAE ← API/ACEA/ILSAC ← Approval ← اصالت ← محصول مناسب ← خرید

نه:

برند معروف ← قیمت بالا ← روغن گران ← خرید

سؤال مهم: برای انتخاب روغن، API مهم‌تر است یا ACEA؟

پاسخ:

هیچ‌کدام ذاتاً همیشه «مهم‌تر» نیستند.

اگر خودروساز Specification مشخصی را توصیه کرده باشد، همان Specification باید مبنا قرار گیرد.

برای یک خودرو ممکن است API/ILSAC اهمیت اصلی داشته باشد.

برای خودروی دیگری ممکن است ACEA یا Approval اختصاصی خودروساز تعیین‌کننده باشد.

پس سؤال درست:

«برای خودروی من کدام Specification لازم است؟»

اگر فقط ۳۰ ثانیه برای بررسی قوطی روغن وقت داشته باشیم چه کنیم؟

این ترتیب را انجام دهید:

۱. SAE را ببینید.

آیا گرید با توصیه خودرو مطابقت دارد؟

۲. API / ACEA / ILSAC را ببینید.

آیا سطح عملکرد موردنیاز خودرو را پوشش می‌دهد؟

۳. Approval را بررسی کنید.

اگر خودرو Specification اختصاصی دارد، همان را پیدا کنید.

۴. اصالت را بررسی کنید.

۵. سپس برند و قیمت را مقایسه کنید.

این روش بسیار بهتر از این است که صرفاً بگویید:

«این روغن 5W-30 هست، پس خوبه.»

سؤالات متداول درباره شناسنامه فنی روغن موتور

شناسنامه فنی روغن موتور چیست؟

مجموعه اطلاعاتی است که مشخصات گرانروی، سطح عملکرد، Specificationها، Approvalها و ویژگی‌های فنی روغن را مشخص می‌کند. این اطلاعات ممکن است روی بسته‌بندی و همچنین در PDS/TDS محصول ارائه شوند.

SAE روی روغن موتور یعنی چه؟

SAE در روغن موتور به طبقه‌بندی گرانروی اشاره دارد؛ مانند 0W-20، 5W-30 و 5W-40. SAE J300_202405 مرجع فعلی طبقه‌بندی گرانروی روغن موتور است.

API SQ چیست؟

API SQ نسل جدید رده عملکردی API برای روغن موتور خودروهای بنزینی است که در مارس ۲۰۲۵ معرفی شد.

ILSAC GF-7A چیست؟

GF-7A یک Specification جاری ILSAC برای روغن موتور خودروهای سواری بنزینی است که در مارس ۲۰۲۵ معرفی شد.

GF-7B چه تفاوتی با GF-7A دارد؟

GF-7B برای روغن‌هایی با گرید SAE 0W-16 کاربرد دارد، در حالی که GF-7A محدود به 0W-16 نیست.

آیا API SQ همیشه بهتر از API SP است؟

SQ نسل جدیدتری است، اما برای انتخاب روغن باید ابتدا توصیه سازنده خودرو و Specification موردنیاز موتور بررسی شود.

ACEA C3 یعنی چه؟

ACEA C3 یکی از دسته‌های Oil Sequence برای روغن‌های خودروهای سبک است و مجموعه مشخصی از الزامات عملکردی را تعریف می‌کند. نباید آن را صرفاً به‌عنوان «بهتر بودن» نسبت به تمام دسته‌های دیگر تفسیر کرد.

آیا ACEA C3 از A3/B4 بهتر است؟

خیر. این دو دسته برای الزامات متفاوتی تعریف شده‌اند و انتخاب بین آن‌ها باید بر اساس نیاز موتور و توصیه سازنده خودرو انجام شود.

آیا هر روغن 5W-30 برای ماشین من مناسب است؟

خیر. SAE 5W-30 فقط گرید گرانروی را مشخص می‌کند. باید API، ACEA، ILSAC و در صورت نیاز Approval خودروساز نیز بررسی شوند.

OEM Approval چیست؟

Specification یا تأییدیه مرتبط با الزامات یک خودروساز است که می‌تواند فراتر از یک طبقه‌بندی عمومی مانند SAE باشد.

TDS روغن موتور چیست؟

TDS یا Technical Data Sheet سند فنی محصول است که اطلاعاتی مانند گرانروی، HTHS، شاخص گرانروی، نقطه ریزش و سایر مشخصات محصول را ارائه می‌کند.

از روی قوطی روغن چطور بفهمیم مناسب ماشین من است؟

ابتدا دفترچه خودرو را بررسی کنید، سپس SAE، API/ILSAC/ACEA و Approvalهای موردنیاز را با اطلاعات روی محصول و در صورت نیاز TDS آن تطبیق دهید.

جمع‌بندی

روی قوطی روغن موتور، هر عدد و حرف معنای خاص خودش را دارد.

SAE به ما درباره گرانروی می‌گوید.

API سطح عملکرد روغن را در سیستم API مشخص می‌کند.

ILSAC Specificationهای مرتبط با روغن موتور خودروهای سواری بنزینی را تعریف می‌کند.

ACEA مجموعه‌ای از Oil Sequenceهای عملکردی را برای کاربردهای مختلف، به‌خصوص در بازار اروپا، مشخص می‌کند.

و OEM Approval می‌تواند نشان‌دهنده انطباق با الزامات اختصاصی یک خودروساز باشد.

بنابراین هنگام خرید، به یک عبارت نگاه نکنید.

5W-30 بودن به‌تنهایی کافی نیست.

API SQ بودن به‌تنهایی کافی نیست.

ACEA داشتن به‌تنهایی کافی نیست.

حتی گران‌تر بودن روغن هم به‌تنهایی دلیل مناسب‌تر بودن آن نیست.

روش درست این است:

دفترچه خودرو ← Specification موردنیاز ← SAE ← API/ACEA/ILSAC ← Approval ← اصالت محصول ← انتخاب روغن مناسب

این همان روشی است که به جای انتخاب روغن بر اساس تبلیغات، به شما کمک می‌کند بر اساس مشخصات فنی و نیاز واقعی موتور تصمیم بگیرید.

پیشنهاد خرید از قطعه‌بازار

اگر مشخصات روغن خودروی خود را می‌دانید، قبل از انتخاب محصول SAE، API/ACEA/ILSAC و Approval موردنیاز خودرو را با مشخصات محصول تطبیق دهید.

منابع فنی اصلی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *